"Бастакы кылааска тиэкиһи кытта үлэ"
Язык издания: русский
Периодичность: ежедневно
Вид издания: сборник
Версия издания: электронное сетевое
Публикация: "Бастакы кылааска тиэкиһи кытта үлэ"
Автор: Мандарова Мария Кононовна
Туора Муос Бу Туора Муос. Туора Муос – үүттээх ынах. Туора Муос тот.Айаана, ыа. Туора Муос быата суох ыатар.Айаана ыата. Туора Муос быата суох ыатта. Сорудахтар: Тиэкис хас этиилээҕий? Сыыппаранан суруй ____Туора муос хайдах ынах эбитий? ___________________________________________________Туора Муоһу ким ыабытый? _______________________________________________________Таммах Хаар уулунна. Ууллан таммах буолла. Айыллаана таммахха илиитин тутта. Таммах Айыллаананы ыста. Айыллаана күллэ.Онтон таммах мууска түстэ. Сотору муус үүттэнэн хаалла. Маны көрөн, Айыллаана эттэ:Таммах кыра, ол эрээри син күүстээх.Сорудахтар: Таммах туһунан тугу билбиккин суруй.___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Тиэкистэн хоһуласпыт бүтэй дорҕоонноох тыллары булан суруй.____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Түүн Түүн буолбут. Ый тахсыбыт. Ырыа-тойук уурайбыт. Туох барыта утуйбут. Арай кутуйах утуйбат. Ону-маны кэбийэр. Онуоха куоска ойон кэлэн, тутан ылар.Сорудахтар: Эн санааҕар түүн диэн тугуй? Суруй_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Кутуйах диэн тылы дорҕоонунан суруй.Куоска диэн тыл хас дорҕооннооҕуй?________________________________________________Кус Аман кус туппут. Кус кыната тостубут эбит. Аман тааска уу куппут. Кус онно устубут. Аман куска үөн сиэппит. Кус кынатын эмтэппит. Онон кус көппүт.Сорудахтар:Тиэкистэн үһүс этиини уһул. Бэрэбиэркэлэн.______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Кынатын диэн тылы сүһүөххэ арааран суруй._______________________________________________________Аман туох үчүгэйи оҥордо?_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Эриэппэ Биир кыыс эриэппэ олордубут. Күн аайы уу куппут. Улахыын-улахан эриэппэ үүммүт. Кыыс тарпыт. Эриэппэ кэлбэтэх. Ийэтэ таппыт. Эриэппэ кэлбэт. Аҕата тарпыт. Эриэппэ кэлбэт. Бары тар-пыт-тар. Эриэппэ туллан кэлбит.Сорудахтар: Эриэппэ диэн тылы сүһүөххэ арааран суруй._______________________________________________________Эриэппэни хас буолан туура таттылар? _______________________________________________________Бүтэһик этиини уһул. Бэрэбиэркэлэн.______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Тугут Бу тугуй?Бу тулаайах тугут. Тибиигэ, тымныыга төрөөбүт. Хаарга сытарын убайым булбут. Тугут кып-кыра. Куп-кугас. Таллайбыт кулгаахтаах. Бэрт сэргэх. Миигин ыраахтан билэр. Сорудахтар:Тугуту ким булбутуй?________________________________________________________Тугут хайдах эбитий? _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Тулаайах диэн тылы хайдах өйдүүргүн суруй.____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Куобах оҕото Мин тыаҕа сугуннуу сырыттым. Арай быыкаа куобах оҕото олорор. Барбат. Онтон Түргэн тиийэн кэллэ. Ыт куобах баарын биллэ. Тутаары гынна. Онтон куобах куоппат. Онуоха мин ураҕас ыллым. Түргэн куттанан куотта. Онон куобах оҕото тыыннаах хаалла.Сорудахтар: Уол куобах оҕотун хайдах быыһаата?____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Бастакы этиини уһул. Бэрэбиэркэлэн.____________________________________________________________________________________________________________________Куттанан диэн тылы сүһүөххэ арааран суруй._____________________________________________________Эһэ Эһэ икки-үс оҕолоох буолар. Оҕотун таптыыр, харыһыйар, аһатар. Сууйар. Харайар. Сороҕор кыыһырар. Оччоҕо таһыйар.Эһэ күһүн арҕах хастар. Кыраһа түстэр эрэ, арҕаҕар сытар. Онно кыһыны быһа иһийэр. Эһэ кыһыны быһа аһаабат. Сорудахтар: Эһэ хас оҕолонор эбитий?__________________________________________________________Оҕотун хайдах көрөрүй?______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________Арҕах диэн тугуй? ___________________________________________________________________________________________________________________Тымныы күнСүрдээх тымныы күн буолла. Мин наадаҕа эбэм аахха бардым. Балтыларым эмиэ барыстылар.Арай оҕо ытыыр.Көрбүтүм, Айыына дөлбү тоҥмут. Икки иэдэһэ, хабах курдук, үллэн тахсыбыт. Ытаама, - диэтим мин. Ытыспын дэлби сылыттым. Онтонкини иэдэһин соттум, соттум, соттум. Сотору Айыына иэдэһэ тэтэр гына түстэ. Биһиги сүүрдүбүт. Сотору эбэбит аахха кэллибит. Эбэм, биһигини көрөн, үөрдэ да үөрдэ. Сорудахтар: Оҕолор ханна бардылар? ______________________________________________________Айыына тоҕо ытаабытый? _________________________________________________________Төрдүс этиини уһул. Бэрэбиэркэлэн. ________________________________________________________КинигэСандаллаах, Сайаанаҕа эдьиийдэрэ кинигэ аҕалбыт. Элбэх кэпсээннээх, кэрэ ойуулаах эбит. Оҕолор сотору ааҕан бүтэрбиттэр. Сандал таах быраҕан кэбиспит. Ону Сайаана ойуутун кырыйан ылаары гыммыт. Маны эдьиийдэрэ көрбүт:Кэбис, кинигэни алдьатар сатаммат. Маны ааҕа илик оҕолор эмиэ бааллар. Кырдьык, - диэбит Сайаана. Сарсыныгар Сандал кинигэни оскуолаҕа илпит.Сорудахтар: Тиэкистэн тугу биллиҥ?____________________________________________________________________________________________________________________Сандал кинигэни тоҕо оскуолаҕа илдьибитий?_______________________________________________________Сөбүлүүр кинигэҥ аатын суруй.________________________________________________________Чааскы Айтал эбэтин чааскытын алдьатта. Хайдах гыныахха? Кистиэххэ? Билиэҕэ. Куоска алдьатта диэххэ? Биитэр бэйэтэ алдьанна диэххэ дуу? Итэҕэйиэ суоҕа. Оччоҕо мин сымыйаччы буолуом.Суох, кырдьыгы этиэххэ.Айтал эбэтигэр кырдьыгы эттэ. Кини, мэлдьэспитэ буоллар, икки буруйу оҥоруо этэ.Сорудахтар: Айтал туох буруйу оҥордо?__________________________________________________________Айталы хайдах уол дии санаатыҥ?__________________________________________________________________________________________________________________Уһун аһаҕас дорҕоонноох тыллары суруй.__________________________________________________________________________________________________________________