Язык издания: русский
Периодичность: ежедневно
Вид издания: сборник
Версия издания: электронное сетевое
Публикация: Николай Якутскай остуоруйаларынан айан
Автор: Гаврильева Федора Исаевна
Периодичность: ежедневно
Вид издания: сборник
Версия издания: электронное сетевое
Публикация: Николай Якутскай остуоруйаларынан айан
Автор: Гаврильева Федора Исаевна
Тамлакаан орто оскуолата«Николай Якутскай остуоруйаларынан айан»(Кылаас таһынан ааҕыы уруога)Тамлакаан орто оскуолатын Алын кылааһын учууталаГаврильева Федора Исаевна 2020Уруок: кылаас таһынан ааҕыыКылаас : 3Учуутал : Гаврильева Ф.ИТемата : “Николай Якутскай остуоруйаларынан айан” (Н.Г Якутскай үтүө санааҕа угуйар остуоруйалара)Тиибэ : саҥаны билииСыала :Николай Якутскай сиэр- майгы тематыгар сыһыаннаах остуоруйаларын билиһиннэрии,ааҕыы, ырытыы Бэйэ санаатын этинэргэ, тобуларга, толкуйдуурга үөрэтии, бэйэ-бэйэҕэ, кырдьаҕастарга убаастабыллаах сыһыаны иҥэрии Суруйааччы остуоруйаларыгар олоҕуран оҕону сиэр майгы өттүнэн иитии, амарах, үтүө санааҕа, кэрэ эйгэтигэр угуйуу. Көрүҥэ уонна формата:Биирдиилээн үлэ, Бөлөҕүнэн үлэ, Күрэхтэһии, Викторина Кэтэһиллэр түмүктэр:О5о араас майгылаах дьону кытары алтыҺа, бэйэ санаатын этинэ, атын киһи санаатын истэ үөрэнэр Кинигэни ааҕар дьоҕура үлэлиир сатабыла сайдар Тулалыыр эйгэни, доруобуйатын харыстыы үөрэнэр, кэрэ эйгэтигэр уһуйуллар Оҕо толкуйдаан, тобулан тиһэх дьайыытын оҥорор сатабыла сайдар. Уроукка туттуу эйгэтин көрдөрүү түмүктэрэ:Ааҕыы Үөрэнээччи уруок түмүгэр ылар сатабыла :Тус суолталаах сатабыла:Ыйытыыларга чуолкайдык эппиэттиир уонна ис санаатын толору этэр. Бэйэни салайынар-дьаһанар сатабыла :Сатаан былаанныыр, туох-ханнык түмүккэ кэлиэхтээҕин быһа холоон билэр. Санаатын сиһилии этэргэ, кэпсииргэ дьулуһар. Итэҕэһин, алҕаһын быһаарар, көннөрөр, бэйэтин тылынан-өһүнэн тыл нуорматын ирдэбилин туттарга дьулуһар. Билэр- көрөр сатабыла :Үлэ сыалын- соругун таба туруорар Үлэ хаамыытын хайдах салайан иһэрин кэтээн көрүү. Тиэкис сүрүн санаатын таба ааттыыр. Үлэ түмүгүн дьон интэриэһин, болҕомтотун тардар курдук сахалыы кэпсиир. Бодоруһар сатабыла:Бөлөхтөһөн үлэлииргэ үөрүйэҕи сайыннарар Биир сыаллаах-соруктаах дьонун кытта таһаарыылаахтык- көдьүүстээхтик үлэлиир үөрүйэхтэр Кэпсиир киһитин убаастыыр, сэҥээрэр, кини санаатын болҕойон истэр, ылынар Тус суолталаах түмүк:Тус санааны толору этинии; Аахпыт хоһооннорун геройдарыгар бэйэтин сыһыанын этинии ; Бэйэ-бэйэҕэ убаастабыллаахтык сыһыаннаһыы. Метапредметнай түмүк:- туһаайыллыбыт проблеманы быһаара үөрэнии;- эрдэ ылбыт билиини баһылааһын;- уруокка үлэтин толороругар сыал туруорунуу уонна өйдөөн-дьүүллээн сыалын ситиһэргэ дьулуһуу;Предметнэй түмүк:Эрдэ ылбыт билиини туһаныы; Сөптөөх ньымалары таба булуу; Уруокка үлэтин толороругар сыал туроурунуу уонна өйдөөн- дьүүллээн сыалын ситиһэргэ дьулуһуу; Предметнэй түмүкЭрдэ ылбыт билиини туһаныы; Сөптөөх ньымалары таба булуу; Санаабыт санаатын тылынан да суругунан да сатаан сааһылаан этэ үөрэнии; Парктическай соруктарга эрдэ ылбыт билилэрин туттуу; Уруок түһүмэхтэрэ :Кирии тыл Уруок соругун этии. Уруок тематын таһаарар проблеманы туруоруу Проблеманы быһаарыы Уруок бастакы чааһа А) бөлөҕүнэн үлэ.Геройу талыы.Б) остуоруйаны искэ ааҕыы.В) оруолларынан ааҕыы.Г) бөлөҕүнэн остуоруйаны үс чааска арааран ааҕтарыы. 5. Сыньньалаҥ 6. Практическай чааһа. 7. Викторина. 8. Түмүк таһаарыы 9. РефлекцияМатериальнай техническай хааччыллыыта :Үөрэнээччигэ : Л.В. Захарова , Л.К Избекова Кустук 3 кылаас учебнигаУчууталга :Ю.В.Васильев- Дьаргыстай Николай Якутскай. Саха суруйааччылара- о5олорго кинигэтэ. Л.В.Захарова, Л.К.Избекова Кустук 3 кылаас учебнига. Уроуок хаамыыта:Киирии тыл- Үтүө күнүнэн үөрэнээччилэр. Биһиги бүгүҥҥү күнтэн үөрэбит. Маннык сырдык күҥҥэ бэйэ- бэйбитигэр мичээрдэ бэлэхтиъҕиҥ.Уруок соругун этии. Уруок соругун таһаарар проблеманы туруорууБүгүн кылаас таһынан ааҕыы уруога буолар. Үөрэх саҕаланыыта норуот тылынан уус-уран айымньыта диэн салааны барбыппыт. Ол салааҕа норуот тылынан ханнык айымньытын көрүҥэ баар этэй ? (АРУЙУООСТ) ОСТУОРУЙА Биир дойдулаахпыт саха норуодунай суруйааччыта ханнык остуоруйатын билэҕитий? Куобах кутуруга уолчаан , Эһэлээх бөрө иирсээннэрэ, куобахтааҕар куттас, Ой дуораана, Кэҕэ ороспуой. Проблеманы быһаарыыОл аата бүгүн биһиги туох дойдутун устун айанныыр эбиппитий ? Остуорйа дойдутун устун айанныыбыт. Бүгүҥҥү уруокка ол аата ким сурйбут остуоруцаларын дойдутун устун айанныыр эбиппитий? Николай Якутскай Николай Якутскай хас сааһын бэлиэтиибитий? (105 сыл). Николай Якутскай о5олорго анаан олус элбэх остуоруйалары суруйбут киҺи буолар. Ол осьуоруйаларын эһиги олус бэркэ билэргит буолуо диэн эрэнэбин. Билигин икки бөлөххө арахсабыт. Бөлөхпүтүгэр аат локуйдуубут. Уруок 1 чааһа.А) Бөлөҕүнэн үлэ. Геройу талыы.- Бүгүн биһиэхэ Николай Якутскай остуоруйаларын дойдутуттан икки герой ыалдьыттыы кэлбит. Кими да хомоппот, матарбат туһуттан ким хайа бөлөххө киирэрин толкуйдаан баран аукцион ыытарга диэн санааҕа кэллилэр. Бу биһиэхэ 2 геройга сыһыаннаах предметтэр бааллар. Боппуруоска эппиэттээбит бөлөх бу предмети ылаҕыт, ханнык геройга сыһыаннааҕын таайаҕыт, оччого ол герой эһиэхэ ыалдьыттыыр.(Доскаҕа 2 герой кэннинэн ыйанан турар, кэннигэр аукциоҥҥа оонньонор предметтэр ойууламмыттар - кутурук, мүөт.)Аукциоҥҥа туруоруллар: кутурук. Кутурук ханнык остуоруйа геройугар сыһыаннааҕый? (Куобахтааҕар куттас). Хас биирдии тыл бу остуоруйаҕа ханнык строкаҕа баарын санаан ааҕыаххайыҥ.«Миигиттэн да куттанар баар эбит ээ! Кэбис, миигиннээҕэр куттас баар буолбутун кэннэ тоҕо өлөбүнүй?» - диэбит куобах.Ол, куобахтан куттанан, ууга ойбут баҕа эбит. Онон ити куобах күн бүгүнүгэр диэри тыыннаах сылдьар дэһэллэр.Аукциоҥҥа туруоруллар: мүөт. Николай Якутскай ханнык остуоруйатын геройугар сыһыаннааҕый? (Эһэ оҕотун эрэйдээх сырыыта). Үрэх уҥуор, ыраас хонуу аттыгар кини төрөөбүт арбаҕа, арҕах аттыгар ийэтэ ытыы олорор. Эһэчээн үөрүүтүгэр, бөрө сорудаҕын толорбокко, тииттэн түһэр, ийэтигэр, төрөөбүт арҕаҕар сүүрэр.Ити курдук, эһэ оҕотун эрэйдээх сырыыта бүппүтэ, аны кини ийэтин эрэ кытта бииргэ барсар, сылдьыһар буолбута.Б) Остуоруйаны искэ ааҕыы.В) Оруоллларынан ааҕыы.Г) Бөлөхтөргө остуоруйаны үс чааска арааран аахтарыы.- Куобахтааҕар куттас остуоруйаҕа хайдах куобах ойууламмытый? (куттас)- Куобах курдук буолуоххутун баҕараҕыт дуо?- Эһэ оҕотун эрэйдээх сырыыта диэн остуоруйаҕа эһиги санааҕытыгар эһэ оҕото тоҕо эрэйи көрдө?- Туох сыыһаны оҥордо?- Киһи аһынара туох баарый?- Биһиги кылааспытыгар маннык оҕо баар дуо?- Оҕолоор, маннык майгылаах оҕолортон киһи үөрэр дуу, хомойор дуу?- Бу остуоруйаларынан Н.Якутскай биһиэхэ туох эппитэ буолуой?- Геройдарбыт хайдах майгылаахтарын лиискэ суруйун.- Бу 2 остуоруйаттан биһиги туох түмүккэ кэлэбитий? (Куттас буолар куһаҕан, туохха барытыгар тулуурдаах буолуохтааххыт, кэтэһэ үөрэниэхтээххит).Практическай чааһа.Остуоруйа айарга холонуу уонна кэпсээһин (куобах уонна эһэ туһунан суруйуу).-Эһиги санааҕытыгар бу 2 геройдарбыт өскө наһаа баҕардахтарына үчүгэйгэ тардыһан уларыйыахтарын сөп дуо? Кинилэр уларыйалларыгар ким көмөлөһүөн сөбүй? (табаарыстара, төрөппүттэрэ, учууталлар, биһиги).-Кыыл майгыта – сигилитэ уларыйдаҕына тас көрүҥэ уларыйыа дуо? Кыыллары уларытан уруһуйдаан биэрии. Оҕолор уруһуйдаан, суруйан бүттэхтэринэ геройдарбыт ойууларын доскаҕа ыйыыбыт, тэҥнээн көрөбүт, оҕолор суруйбуттарын ааҕаллар.ВикторинаТүмүк таһаарыы-Норуодунай поэт Н.Якутскай остуоруйаларын кытта билсистибит. Кини «Куобахтааҕар куттас», «Эһэ оҕотун эрэйдээх сырыыта» остуоруйалары хантан билэн суруйбута буолуой?-Кини остуоруйанан эһиэхэ туох диэн этиэн баҕарбыта буолуой? (оҕолор эппиэттэрэ)-Хас биирдии геройдарбытыгар тугу баҕарыа этигитий?Ыарахантан толлубат.Күн киһитин курдук көмүскэс.Айыы киһитин курдук аһыныгас буола улаатын диэн алгыстаах кылаас таһынан ааҕыыбытын түмүктүүбүт уонна бу алгыска Н.Якутскай эмиэ кыттыһыа эбитэ буолуо диэн эрэнэбит.Рефлексия -Бүгүҥҥү кылаас таһынааҕы ааҕыы уруоктан туох туһалааҕы биллибит?-Уруоктан ордук тугу сөбүлээтигит?-Тугу эмитэ уларытыа этигит дуо?-Тэҥҥэ улэлэспиккитин иһин махтанабыт, аныгыскы көрсүөххэ диэри!
